خواب مجال نوشتن نمی دهد
نمی دانم چرا این روزها خستگی آمده به سراغم و مرا از نوشتن و گفتن باز می دارد.شب ها دیر به خانه می آیم و دیر به خواب می روم ولی باز کارها می ماند و خستگی بر تن.از کار روزنامه هم عقب افتدم.یک هفته می شود بر سر فیلمبرداری اولین فیلم سینمایی "مسعود ده نمکی" رفتم ولی هنوز گزارش پشت صحنه اش را برای شرق ننوشته ام.ننوشتن در وبلاگ هم که هویدا کرده این موضوع خستگی را. اتفاقا بسیار دوست دارم از حضورم در پشت صحنه "اخراجی ها" بنویسم ولی بنا به حرفه ای بودن داستان باید اول گزارش در شرق منتشر شود و بعد در وبلاگ بنویسم.داستان پیچیده ای است این تهران.به خصوص محله پامنار که ده نمکی و یارانش آن جا دوربین به دست به نمایندگی از نسلی فیلم ساختند.حتما از آن جا می گویم.توی این چند روز هم فیلم دیدم.البته در جشنواره دیده بودم ولی مجدد شوق دیدن آن به سراغم آمد."به نام پدر" و " کافه ستاره".از آن ها هم خواهم گفت.فعلا خواب مجال نوشتن نمی دهد.....
دوم فریدون جیرانی فیلمش را این ماه آغاز میكند، كیومرث پوراحمد به جنوب رفته تا در حالوهوایی متفاوت با این سالها كار كند و محمدعلی سجادی هم «جنزده» را خواهد ساخت. محمدمهدی عسگرپور را هم اگر در این دسته بگذاریم «اقلیما»یش میتواند كنجكاویبرانگیز باشد. «خون بازی» رخشان بنیاعتماد را هم فراموش نكنید. از فیلمسازان جنگ، هم ملاقلی پور فیلم ساخته و هم درویش كارش را به پیش تولید برده و حمیدنژاد هم تحقیق روی پروژهاش را آغاز كرده. نسل سوم هم با كارهایی تجربیتر هست. كارهای امیرشهاب رضویان، بهمن قبادی، مهدی كرمپور و نیكی كریمی میتواند تابلوی كاری نسل سوم باشد."البته مسعود ده نمکی را هم در نظر داشته باشید که این روزها در محله پامنار مشعول ساختن اولین فیلم سینمایی بلندش است." رفیق مطبوعاتیمان اصغر نعیمی هم اولین فیلمش را میسازد تا در این سیاهه جا بگیرد. آنها هم كه نیستند و نامشان را نیاوردم عمدتا در تلویزیون مشغولند. ابراهیم حاتمیكیا، داود میرباقری، مسعود جعفریجوزانی و چند نام دیگر. نتیجهگیریها را میشود از همینجا شروع كرد. 
ن کار هم مثل زیر نور ماه دوره ملتهبی داشت.بحث های زیادی درباره معرفت دینی مطرح می شد.جوهره فیلم حرف جامعه دین مدار ما بود و گفتنش کمی جرات می خواست." به ساعتش نگاهی می کند و رو به جمعیت می گوید:"معمولا در چنین شرایطی همه دوست دارند همان تعریف همیشگی را تکرار کنند تا کسی دلخور نشود.کمتر به این موضوع٬ عمقی نگاه می کنند.به این دلیل "اینجا چراغی روشن است" یک لهن متفاوتی پیدا کرد.فضایی را برای قصه چیدیم که پیش از آنکه قصه ای تعریف شود،یک حس بیان شده باشد." میر کریمی اعتماد به نفس بیشتری پیدا می کند و قبل از آنکه آقازاده صحبتش را آغاز کند بادی به غبغب می اندازد و می گوید:"از این جهت این فیلم برایم تجربه بسیار خوبی بود.از لحاظ فنی هم کار در شرایط سختی ساخته شد".آقازاده مدام قلم را روی کاغذ می برد و چیزکی یادداشت می کرد. درستکار چند جمله ای می گوید تا نوبت به منتقد جلسه برسد.
ه با این فیلم همان خطرات و مشکلاتی را دارد که آقای میرکریمی به سختی ها و خطرات آن در فیلم اشاره کردند.مواجهه شدن با دین در سینمای ما سخت است.آ"قازاده وقتی با صراحت اعلام می کند که این فیلم تجربه شکست خورده ایست، میرکریمی می گوید این حرف ها خسته کننده است.ولی وقتی یکی از جمع با زبانی ساده می گوید فیلم را دوست دارد فیلمساز می گوید انرژي گرفته است.میرکریمی آنقدر این دو سه سال در خودش گم شده که انتقاد را بر نمی تابد.رئیس خانه سینما شدن و مورد حمایت قرارا گرفتن آخرین اثرش به همراه در دست داشتن چندین و چند کار ٬او را در خودش گم کرده است.میر کریمی فیلمساز مورد علاقه من است.ولی آن روز نگاهم را مدام تغیرم می داد...رضا درستکار می خواهد بحث را عوض کند ولی آنقدر جدی٬ نمی توانست.علی معلم آن پائین میان جمعیت نشسته و نهیب می زند :"کمی شیرین تر سخن بگوئید و اینقدر جدی حوصله مخاطب را سر می برد."نگاهش به میر کریمی است و آن بدین معناست که انتقاد از فیلم تو صحیح است ولی شاید جدی سخن گفتن کمی از حوصله خارج است."آقازاده" می گوید: نمی توانم شیرین صحبت کتد چون آدم شیرینی نیستم.ولی می گویم که "اینجا چراغی روشن است" فیلم مطلقا بدی است.او دلش از حرف میر کریمی گرفته و با صراحت همیشگی لهجه اش می گوید:دين بلا واسطه باز گرداندن انسان به اعماق تاريخ است.جهلي است كه خود را در جان زيبا مي خواهد بپوشاند.من در سياست و اداره جامعه به دموكراتيك بودن معتقدم ولي در عالم نظر. در تعيين صدق و كذب يك گزاره به تعداد موافق و مخالف رجوع كردن را عين بلاهت مي دانم.جامعه نمي خواند.كم مي خواند.اگر مي خواند فهم نمي كند روزگارش را.با صراحت مي گويم تافيلمساز منتقد خود نباشد.تا ياد نگيرد از سينماي استعلايي آ ن سوي مرز ها كه مولفه هايش را از مسحيت مي گيرد فاصله بگيرد و زبانش را با استعاره هاي وتصاوير ذهني خودي فربه نكند اين سينما تنها با شكست خواهد زيست.شكستي كه مي تواند ميراث باشد اگر بدانيم كه از خطا هايمان چگونه بهره ببريم.دعوت فيلمسازاز منتقد كه مثل تماشاگر عادي سخن بگويد و ستايش كند آ نچنان بايد نقد شود خنجر كشيدن عليه خويش است. آقازاده سرکی می کشد و میر کریمی را متوجه خودش می کند:"مير كريمي با " خيلي دور - خيلي نزديك " تجربه خوبي را به تماشا گذاشت واگر نظرورزي رابا حسي كه بلا واسطه در خود مي يابد جمع كند مي تواند سينمايي كه مي خواهد از دين بگويد بسيار جلوتر ببرد. او بايد بداند تمجيد خو راك مي رساند به نفس كه نه با تجربه ديني همساز است و نه با فيلمسازي..."
و تمجید آبکی می کاهد و این همان چیزی است که اداره کننده جلسه می خواهد.میرکریمی این روزها عجیب سرزبان ها افتاده و این شاید هم به او لطمه بزند و هم...ولی نباید فراموش کند که همین منتقدان و خبرنگاران بودند که اورا به این جا رساندند و باید بداند که همین ها هم می توانند پرونده اورا برای مدت ها ببندند. درستکار به ساعتش نگاه می کند و این بار عقربه ها به او می گویند جلسه تمام شده.لوح تقدیر می آورند و یکی به منتقد می دهند و یکی به فیلمساز.میرکریمی باید سردردش خوب شده باشد.از روی صندلی بلند می شود به سمت آقازاده می رود.حواسش نیست و سر میجنباند و با کارگردان دستی می دهد.صدای دست جمعیت به ما اجازه نمی دهد بفهمیم کارگردان به منتقد چه می گوید ولی منتقد در جایی می نویسد:"در پايان اين نشست کارگردان به من گفت هيچ جا اين چنين سخن نگفته بود و بنيانهاي نگاهش را نا كاويده بود" واین یعنی شکست کارگردان مقابل یک منتقد صریح اللهجه".
دوربینش را از دستش کشیدند و نعره زنان٬باپای پیاده به آن طرف میدان می دوید.آن یکی در حالی که جای گردی نوک باطوم بر زیر گونه اش نقش بسته بود با خودکاری به دست گوشه خیابان نوشته اش را می نوشت.کمی آن طرف تر خبرنگار دیگری روی زمین افتاده بود و تعداد مشت و لگد هایی که به ساق پای چپش می خورد را می شمرد..حالا چند سالی از آن روزها می گذشت و آن ها بزرگ شده بودند.این بار یکی دنبال کاغذش روی آسفالت داغ خیابان می گشت و کمی آن طرف تر آقای رئیس جمهور سوار خودرو دست راستش را بالا اورد و عکاس ها چلپ چلپ می گرفتند.آن یکی پشت وانت چمباتمه زده بود و به ساعتش نگاه می کرد و به تابلوی کنار جاده که روی آن نوشته بود ۲۰" کیلومتر تا بم".آن طرف تر هم خبرنگار دیگری صدای خمپاره و شلیک گلوله و انفجار در لبنان به استقبالش آمدند. و حالا امروز روز اوست.
م چه جوری می شد روز خبرنگار رو جشن گرفت ولی به باد اون خبرنگارهایی که از ارتفاع سقوط کردند و آتش گرفتند نیا افتاد.علیرضای براداران رو چه جوری می تونم فراموش کنم یا هادی نیلی رو.علیرضای عزیز...بار غمت سنگين است. آنقدر سنگين كه دلم نمي خواهد باورش كنم، كاش امروز هرگز از راه نمي رسيد. امروز تودر میان ما نیستی ٬توخبری ساختی كه بهاي آن گوهر وجودت بود. علی جان تو همیشه برای من زنده ای....
مجازی می گذشت.یک سال بود که از زندگی مشترکشان می گذشت آن هم بدون هیچ اختلاف و حرفی.نمونه کامل یک زوج موفق که باید الگویی باشند برای دیگر زوجین.حتما تا به حال خیال کردید درباره یک دختر و پسر عاشق و معشوق حرف می زنم ولی به عرضتان می رسانم که سخت در اشتباهید.این بار عروس دامادی در کار نیست و طبق سنت شکنی صورت گرفته دو داماد شاخ شمشاد موضوع و سوژه ما هستند.دو دامادی که حاصل چند سال رفاقت صادقانه شان تبدیل به وبلاگی شد به اسم"چراغ های خاموش".کودک یک ساله ای که حالا چند وقتی است اسمش سر زبان ها افتاده.شاید جسارت این دو داماد ما ستودنی باشد.شاید که نه،البته ستودنی است.در این دنیای وانفسا آزادانه سخن گفتن سخت است و دشوار و از همه آسان تر سکوت کردن است.که باز به قول مارگات بیگال:"سکوت سرشار از نا گفته هاست"....ولی وقتی وبلاگ چراغ های خاموش، سال گذشته در همین روزها کار خودش را آغاز کرد٬ جمله ای زیر عنوان وبلاگ سنگینی می کرد."در سکوت با یکدیگر سخن گفتن".وحالا آنها یک سال در سکوت با ما سخن گفتند.در سکوت ولی پر از هیاهو.
شش سال پیش بود یا سال ٬۱۳۷۹ نمیدانم.فرقی نمی کند.روزنامه نگاری را تازه یدک می کشیدم و هرجا پا می گذاشتم فخر می فروختم و بادی به غب غب ول می کردم.شور جوانی موج می زد و دوست داشتم پله ها را ۱۰ تا یکی بپرم.هنوز٬ اندک قلمی بود و اندک فکری.صبح ها با ذوق و شوق به روزنامه می آمدم و عصر ها ژست روزنامه نگارهای باسابقه را می گرفتم و از در روزنامه خارج می شدم. هنوز چند روزی از حضور کمرنگم نگذشته بود که حضور پررنگ مردی را حس کردم.مردی با موهای ژولیده و کت و شلواری آویزان و گهگداری رنگ و رو رفته.ابروهایی پرپشت و عینکی به قاعده درب نعلبکی.از کنارم رد می شد و پریشان به سمت اتاق سیاسی می رفت.چند وقتی گذشت.کتابی به دستمان رسید برای معرفی و همان جا چند صفحه ای را خواندم.دوست بغل دستی وقتی اشتیاق من را برای خواندن کتاب دید سرجنباند و مرده پولیده رانشانم داد.او احسان نراقی بود.نویسنده کتاب.مردی که هر از چندگاهی با همان ظاهر همیشگی از کنارم می گذشت و ....."دکتراحسان نراقی" 
وزمیان خنده هایم تلخ٬ و خروش گریه ام ناشاد / از درون خسته سوزان...می کنم فریاد...ای فریاد... ای فریاد.... / صدای آواز شجریان مرا با خود می برد به نا کجا آباد.خسته ام. چند ساعتی می شود از کافه تیتر آمده ام و عقربه های ساعت نهیب می زند که امروز هم گذشت.شجریان فریاد می زند. اخوان می کند فریاد. هیچ صدایی به گوشم نمی رسد٬ جز آواز شجریان. پایم را ول کرده ام روی میز و به هیچ فکر نمی کنم. میخواهم مثل اخوان فریاد بزنم.حس عجیبی دارم ٬میان داستان نویس های نسل پنجم بوده ام.جدال افکار دیدنی بود و نوید از آینده ای روشن برایم ملموس.این فضا را دوست دارم.بحث و گفتگو را می پرستم و برایش زمان می گذارم."آقازاده" حرف ها راشنیده است ٬ولی می گوید فضا مناسب نیست و صدا به گوش نمی رسد.مراعات می کند انگار. ولی زاده مراعات سرش نمی شود و حرفش را می زند.تفاوت میان دونسل.یکی مراعات می کند و دیگری شتابان ٬انتقادش را می ریزد روی سر نویسنده. مراعات او و شتابزدگی این یکی برایم دوست داشتنی است.حرف ها تمام می شود و همه می روند.خداحافظی٬ پایان حضورم در کافه را آشکار می کند.خستگی هنوز با من است و نهیب میزنم تا ماشینی سرعتش را کم کند.سوار می شوم."حالم بده...حالم بده...دوست دارم...دوست دارم..."صدای بنیامین است.راننده مدام آهنگ را عقب می زند تا بیشتر حالیمان کند که حالش بد است.پیاده می شوم و مسیر دیگری می گویم.این یکی سن و سالی دارد و اتومبیلش هم خسته است."اگه یادش بره که وعده به من داده وای وای وای....." باز هم تفاوت میان دونسل.پیاده می شوم و هر کاری می کنم این دو را با هم هضم کنم برایم دشوار است.ادامه مسیر را پیاده گز میکنم و زیر لب هردو را زمزمه .خسته ام. چند ساعتی می شود که از کافه تیتر آمده ام و عقربه های ساعت... وای بر من...وای بر من...همچنان می سوزد این آتش.
